görev 7 · ~40 dk

Sistemin hali

if yığınından çık — durumları adlandır

hedef

Karmaşayı if ekleyerek değil, durumları adlandırarak çözmek. Kursun son ve en değerli görevi.

Önce şunu bil: bir noktadan sonra if yetmiyor

Bir kapı kilidi yazdığını düşün. Başta basit:

kod · .ino

if (kartOkundu) { kilidiAc(); }

Sonra istekler geliyor:

Kilit beş saniye sonra kapansın
Evden çıkarken alarm kurulabilsin
Alarm kuruluyken kapı açılırsa siren çalsın
Siren çalarken kart okutulunca sussun
Alarm kuruluyken kart okutulursa içeri alsın

Her birini bir if olarak eklersen kod kısa sürede okunmaz hale gelir. Daha kötüsü: birbiriyle çelişen if'ler yazarsın. Sistem aynı anda hem alarmda hem kilidi açık olur.

Bu bir dikkat sorunu değil, yöntem sorunu.

Çözüm: sistemin her an tek bir hali olsun

Durum	Ne demek
`BEKLIYOR`	Evdesin, kapı kapalı, alarm kurulu değil
`ACIK`	Kilit açıldı, girip çıkabilirsin
`KURULU`	Dışarıdasın, alarm devrede
`ALARM`	Bir şey oldu, siren çalıyor

Buna durum makinesi deniyor. Kural tek: sistem aynı anda iki durumda olamaz, ve bir durumdan diğerine geçiş açıkça yazılır.

Çamaşır makinesinden asansöre, ATM'den oyun karakterine kadar her yerde bu var.

enum — sınırlı seçenek listesi

kod · .ino

enum Durum { BEKLIYOR, ACIK, KURULU, ALARM };
Durum durum = BEKLIYOR;

enum, "bu değişken sadece şu dört değerden birini alabilir" demenin yolu. int kullansaydın 7 ya da −3 yazabilirdin ve derleyici sesini çıkarmazdı. enum ile yanlış bir değer yazarsan hemen uyarır.

switch — duruma göre dallanmak

kod · .ino

// PARCA - sadece kalibi gosteriyor, tam kod asagidaki blokta
switch (durum) {
  case BEKLIYOR:
    // burada ne yapiliyor
    break;

  case ACIK:
    break;
}

break yazmayı unutursan bir sonraki case'e de düşer ve iki durumun kodu birden çalışır. Sinsi bir hatadır.

Geçiş tablosu — koddan önce bunu yaz

Durum	Olay	Yeni durum
BEKLIYOR	`1` kart okundu	ACIK
ACIK	`2` süre doldu	BEKLIYOR
ACIK	`1` kart tekrar okundu	KURULU
KURULU	`3` kapı açıldı	ALARM
KURULU	`1` kart okundu	ACIK
ALARM	`1` kart okundu	ACIK

Bu tablo sistemin tamamı. Kod bunun tercümesinden ibaret — ve tabloyu yazmadan koda başlarsan kaybolursun.

Kod

Olayları Serial'den göndereceksin: 1 kart, 2 süre doldu, 3 kapı açıldı.

kod · .ino

enum Durum { BEKLIYOR, ACIK, KURULU, ALARM };
Durum durum = BEKLIYOR;

void durumDegistir(Durum yeni) {
  durum = yeni;
  Serial.print(">>> Yeni durum: ");
  switch (yeni) {
    case BEKLIYOR: Serial.println("BEKLIYOR"); break;
    case ACIK:     Serial.println("ACIK");     break;
    case KURULU:   Serial.println("KURULU - alarm devrede"); break;
    case ALARM:    Serial.println("!! ALARM !!"); break;
  }
}

void setup() {
  Serial.begin(9600);
  Serial.println("1 = kart okundu, 2 = sure doldu, 3 = kapi acildi");
  durumDegistir(BEKLIYOR);
}

void loop() {
  if (Serial.available() > 0) {
    int olay = Serial.parseInt();
    while (Serial.available()) Serial.read();

    switch (durum) {

      case BEKLIYOR:
        if (olay == 1) durumDegistir(ACIK);
        break;

      case ACIK:
        if (olay == 2) durumDegistir(BEKLIYOR);
        if (olay == 1) durumDegistir(KURULU);
        break;

      case KURULU:
        // ŞİMDİ SEN YAZ:
        // olay 3 ise ALARM'a gec.
        // olay 1 ise ACIK'a gec.
        break;

      case ALARM:
        if (olay == 1) durumDegistir(ACIK);
        break;
    }
  }
}

Şimdi sen yaz

🔍 İpucu 1

Yukarıdaki case'lere bak, aynı kalıbı kullan.

Geçiş tablosunda KURULU satırları iki tane: biri olay 3 için, biri olay 1 için.

✅ Cevap

kod · .ino

case KURULU:
  if (olay == 3) durumDegistir(ALARM);
  if (olay == 1) durumDegistir(ACIK);
  break;

Şuna dikkat et: aynı olay, duruma göre farklı anlama geliyor.

Olay 1 (kart okundu) BEKLIYOR'dayken "beni içeri al" demek. ACIK'tayken "alarmı kur ve çık" demek. ALARM'dayken "sustur" demek. Tek bir fiziksel eylem, üç ayrı anlam.

Asansör butonu gibi: kattayken çağırır, içerideyken gönderir. Aynı düğme, farklı bağlam.

if yığınıyla bunu yazmayı dene — kodun neden karışacağını hemen görürsün.

📄 Görevin tam kodu

kod · .ino

enum Durum { BEKLIYOR, ACIK, KURULU, ALARM };
Durum durum = BEKLIYOR;

void durumDegistir(Durum yeni) {
  durum = yeni;
  Serial.print(">>> Yeni durum: ");
  switch (yeni) {
    case BEKLIYOR: Serial.println("BEKLIYOR"); break;
    case ACIK:     Serial.println("ACIK");     break;
    case KURULU:   Serial.println("KURULU - alarm devrede"); break;
    case ALARM:    Serial.println("!! ALARM !!"); break;
  }
}

void setup() {
  Serial.begin(9600);
  Serial.println("1 = kart okundu, 2 = sure doldu, 3 = kapi acildi");
  durumDegistir(BEKLIYOR);
}

void loop() {
  if (Serial.available() > 0) {
    int olay = Serial.parseInt();
    while (Serial.available()) Serial.read();

    switch (durum) {

      case BEKLIYOR:
        if (olay == 1) durumDegistir(ACIK);
        break;

      case ACIK:
        if (olay == 2) durumDegistir(BEKLIYOR);
        if (olay == 1) durumDegistir(KURULU);
        break;

      case KURULU:
        if (olay == 3) durumDegistir(ALARM);
        if (olay == 1) durumDegistir(ACIK);
        break;

      case ALARM:
        if (olay == 1) durumDegistir(ACIK);
        break;
    }
  }
}

Bütün geçişler durumDegistir içinden geçiyor. Gerçek sistemde kilidi kapatan, buzzer'ı susturan, ekranı yazan tek yer orası olacak. Böyle yazmazsan iki ay sonra "bu alarm neden susmuyor" diye kodun altı ayrı yerine bakarsın.

Çalıştı mı?

Sırayla gir ve tabloyla karşılaştır:

kod

1  ->  ACIK
1  ->  KURULU
3  ->  !! ALARM !!
1  ->  ACIK
2  ->  BEKLIYOR
3  ->  hicbir sey olmuyor

Son satır önemli: BEKLIYOR durumundayken kapı açılması alarm çalmıyor. Çünkü evdesin, kapıyı sen açtın. Aynı olay, farklı durumda farklı anlam.

Olmadıysa

Ne görüyorsun	Ne yap
Her olayda birden fazla durum yazılıyor	`break;` yazmayı unutmuşsun
KURULU'dayken 3 girince bir şey olmuyor	`case KURULU` içine kodu yazdın mı?
Derleme hatası: `ACIK was not declared`	`enum` satırını `setup`'ın üstüne, en dışa yazdın mı?
Her şey hep BEKLIYOR kalıyor	`durum = yeni;` satırı `durumDegistir` içinde duruyor mu?

Kendini test et

Soru: Sisteme "çıkış gecikmesi" eklemek istiyorsun — alarm kurulduktan sonra 30 saniye boyunca hareket sayılmasın, evden çıkabilesin. Kodun neresini değiştirirsin?

Cevabı gör

Yeni bir durum eklersin: CIKIS_BEKLIYOR.

Ve geçiş tablosuna iki satır:

Durum	Olay	Yeni durum
ACIK	kart okundu	CIKIS_BEKLIYOR
CIKIS_BEKLIYOR	30 saniye doldu	KURULU

enum'a bir kelime, switch'e bir case, tabloya iki satır. Var olan hiçbir şeye dokunmadın.

Durum makinesinin asıl değeri burada. Yeni bir davranış eklemek, eskisini bozma riski taşımıyor. if yığınında aynı şeyi yapsaydın her yeni kural, önceki kuralların hepsiyle çakışma ihtimali taşırdı.

Süreyi ölçmek için Görev 6'daki millis() kalıbını kullanırsın. Gördün mü — parçalar birleşmeye başladı.

Bitirdin

Artık kitlerdeki kodu okuyabiliyorsun. Gördüğün her şeyi bugün kendin yazdın:

Kitte göreceğin	Burada öğrendiğin
`void setup()` / `void loop()`	Görev 0
`analogRead()` bir sayı veriyor	Görev 1 — sayıyı sen yazmıştın
`SUSUZ_ESIGI` ve eşik karşılaştırması	Görev 2
`bool susuzMu` ve iki eşik	Görev 3
`void sula()`, `&&` ile birleşen şartlar	Görev 4
`byte YETKILI[2][4]` ve `for` döngüsü	Görev 5
`millis() - sonSulama >= ARALIK`	Görev 6
`enum Durum` ve `switch (durum)`	Görev 7

Bundan sonrası ezber değil. Kitin kodunu okuduğunda ne yaptığını anlayacak, değiştirmek istediğinde nereye dokunacağını bileceksin.

Bir farkla: oradaki sayılar senin klavyenden değil, gerçek bir sensörden gelecek. Ve karar verdiğinde gerçekten bir şey hareket edecek.

Takıldın, hata tablosu da yetmedi mi?

WhatsApp'tan sor — hangi görevdesin, ekranda ne yazıyor, devrenin fotoğrafı.

Şimdi gerçek bir sistem kur

Buraya kadar yazdığın kod ekranda kaldı. Kitlerde aynı kod bir sensöre, bir motora, bir kilide bağlanıyor — çalıştığını gözünle görüyorsun.

Kitlere bak →